Lipödemli bireyler tarafından en sık duyulan cümle şudur:
“Diyet yapıyorum ama bacaklarım incelmiyor, ödem hiç geçmiyor.”
Bu durum kesinlikle irade eksikliğiyle açıklanamaz. Lipödemli dokunun biyolojisi farklı olduğu için klasik diyetler tek başına yeterli değildir.
Lipödem; inflamasyon, ödem ve metabolik hassasiyet içeren kompleks bir tablo olduğundan beslenme de kişiye özel olmalıdır.
Lipödemde Neden Klasik Diyetler İşe Yaramaz?
Sorun yağ yakımı değil, inflamasyondur
Pek çok diyet programı kalori kısıtlamasına odaklanırken, lipödemde asıl sorun kronik inflamasyondur. Bu nedenle tüketilen besinlerin inflamasyon üzerindeki etkisi çok daha önemlidir. Şeker ve trans yağlar inflamasyonu artırarak semptomları ağırlaştırırken; omega-3 yağ asitleri, polifenoller ve sebze ağırlıklı beslenme inflamasyonu azaltmaya yardımcı olur. Bu yüzden lipödemde beslenme yaklaşımı “kaç kalori aldım?” sorusundan çok, “hangi antiinflamatuar etkileri destekliyorum?” anlayışına dayanır.
Ödem metabolik ve dokusal kaynaklıdır
Klasik diyetlerde sıkça önerilen “tuzu azalt, bolca su iç” yaklaşımı, lipödem kaynaklı ödemi tek başına geçirmeye yetmez.
Lipödemli dokuda lenf akışı yavaş ve damar geçirgenliği yüksek olduğundan ödemin kaynağı metabolik olmakla birlikte dokusal kaynaklıdırda. Bu bağlamda rafine karbonhidratlar ödemi artırırken, Akdeniz–ketojenik beslenme modeli ödemin azalmasına bilimsel olarak destek olur. Bu nedenle, lipödem yönetiminde kişiselleştirilmiş beslenme stratejilerinin neden daha etkili olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
İnsülin hassasiyeti lipödemde daha belirgindir
Araştırmalar, lipödemli yağ hücrelerinin insüline normalden daha duyarlı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle karbonhidrat tüketimi sonrasında bacaklarda şişme, hassasiyet, dolgunluk ve ağrı artışı gibi semptomlar görülebilir. Bu durum, glisemik yükün kontrolünün her birey için özel olarak planlanmasının neden önemli olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Bağ dokusu takviyesi herkes için aynı olmamalıdır
Lipödemde bağ dokusu özellikle hassastır ve besin bileşenleri dokunun sağlığını doğrudan etkiler. Protein, kolajen sentezi için temel yapı taşıyken; C vitamini bağ dokusunun onarımına katkı sağlar, omega-3 yağ asitleri fibrozisi azaltır ve polifenoller dokunun elastikiyetini korur. Bu nedenle lipödemli bireylerde protein hedefi ve vitamin-mineral desteği kişiye özel olarak belirlenmelidir.
Peki Lipödemde Kişiselleştirilmiş Beslenme Neyi Kapsar?
Doğru makro oranı
Klasik “az yağ–fazla karbonhidrat” modeli lipödemi kötüleştirir.
Araştırmalar; dengeli protein, sağlıklı yağ ve kontrollü karbonhidrat kombinasyonunun en etkili olduğunu gösterir.
Antiinflamatuar gıda seçimi
Gıdalar semptomları doğrudan etkiler.
“Dost gıdalar” (zeytinyağı, omega-3, sebzeler, C vitamini kaynakları) düzenli olarak yer almalıdır.
Ödem yönetimi
Glisemik yük kontrolü, tuz dengelemesi, yeterli su ve elektrolitik denge planlanmalıdır.
Bağırsak–doku ilişkisi
Bağırsak sağlığı iyileşmeden inflamasyon tam kontrol altına alınamaz.
Gerekli ise takviyeler
2022 literatürüne göre, omega-3 yağ asitleri, magnezyum, selenyum ve kurkumin inflamasyonu azaltabilir ve bağ dokusunu destekleyebilir. Ancak bu takviyelerin etkinliği ve güvenliği, kişisel ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak bireysel olarak planlanmalıdır.
Bilim Ne Diyor?
Araştırmalar, kişiye özel uyarlanmış beslenme yaklaşımlarının (antiinflamatuar etkili, düşük glisemik yüklü ve Akdeniz temelli stratejilerin) lipödem üzerinde olumlu etkiler sağladığını göstermektedir. Bu beslenme modeli ödemi azaltmakta, ağrıyı hafifletmekte, doku kalitesini iyileştirmekte ve yaşam kalitesini artırmaktadır.
Özellikle Modifiye Akdeniz–Ketojenik model üzerine yapılan pilot çalışmalar (2023, Sammarco ve arkadaşları) bu alanda oldukça umut verici sonuçlar sunmaktadır.
Sonuç: Lipödemde Beslenme “Diyet Değil, Yaşam Tarzı Değişikliğidir”
- Lipödem kilo probleminden ibaret değildir
- Kalori hesaplanarak çözülemez
- Kişiye özel beslenme stratejisi şarttır
- Doğru plan semptomları doğrudan iyileştirir
Bu nedenle lipödem yönetiminde beslenme sadece destek değil, tedavinin merkez parçasıdır.
Kaynakça
- Forner-Cordero I, et al. Lipedema—Pathogenesis, diagnosis, and treatment options. J Clin Med. 2020;9(8):2219.
- Poojari A, et al. Lipedema: Insights into morphology, pathophysiology. Biomedicines. 2022;10(12):3081.
- Verde L, et al. Ketogenic diet in lipedema? Curr Obes Rep. 2023;12:529–543.
- Sammarco A, et al. Modified Mediterranean-ketogenic diet and carboxytherapy. Nutrients. 2023;15(16):3654.
- Herbst KL, et al. Dietary supplements for lipedema. Int J Mol Sci. 2022;23(23):15297.
