Şok dalga tedavisi (extracorporeal shock wave therapy = ESWT), yüksek enerjili ses dalgalarını vücudun belirli bölgelerine odaklayan ve invaziv olmayan bir tedavi yöntemidir. Şok dalga tedavisi bir operasyon değildir, uygulama sırasında anestezi gerekmez. Şok dalga tedavisi, bir cihaz tarafından üretilen yüksek ses dalgalarının, bu cihaza bağlı olan bir başlık aracılığıyla ve cilt üzerinden uygulamayla hedef dokuya ulaşmasını sağlayan bir tedavi yöntemidir.
Şok Dalga Tedavisi (ESWT) Hangi Alanlarda Kullanılıyor?
Şok dalga tedavisi (ESWT), özellikle böbrek taşlarının tedavisinde vücut dışından uygulanan (ekstrakorporeal) şok dalga litotripsi uygulamasından geliştirilmiştir. Şok dalga tedavisi Üroloji alanında erektil disfonksiyon tedavisinde de kullanılmaktadır. Ortopedi alanında ise özellikle kemik iyileşmesinde gecikme, psödoartrit, kemik iliği ödemi, plantar fasiitis, Aşil tendinopati ve epikondilitis radialis (Tenişçi dirseği) durumlarında tedaviye katkıda bulunduğu bildirilmiştir.
Şok dalga tedavisi; Ortopedi ve Üroloji alanlarına ek olarak Fizik Tedavi, Dermatoloji ve Estetik alanlarında da kullanılmaktadır, son zamanlarda yağ dokusuyla bağlantılı lipödem hastalığında kullanımı da gündeme gelmiştir. Şok dalga tedavisinin etki mekanizmaları arasında neoanjiyogenezis (yeni kan damarı oluşumu) yoluyla doku perfüzyonunu (kan akımı) ve lokal oksijenasyonunu arttırmak yer alır. Şok dalga tedavisi, ağrı kesici (analjezik) ve yangısal reaksiyonları azaltıcı (antiinflamatuar) etkilere sahiptir. Dokuda oksidatif stresi azaltır. Doku iyileşmesini destekler.
Lipödem Hastalarında Şok Dalga Tedavisi
Şok dalga tedavisi lipödem hastalığında uygulandığında, yağ hücrelerinin metabolizmasını uyarır. ESWT, ödematöz dermisden lipid peroksidasyon ürünlerinin salınımı yoluyla, lipödem hastalarında ciltte skleroz (sertlik) gelişmesini önleyici etki gösterebilir. Hastalarda lipid mobilizasyonu ve lipolizi (yağ dokusunun erimesi) uyararak ciltteki portakal kabuğu görüntüsünün azaltılmasına katkıda bulunabilir. ESWT tedavisi belirgin yan etkilere yol açmaz, sadece uygulama sırasında bazı bölgelerde ağrı hissedilebilir.
Bruno ve ark, evre 2-3 olan 50 tane lipödemli kadında power-assisted liposuction operasyonu yaptıkları bilimsel çalışmada hastalara operasyondan 7 gün başlayarak 3 hafta boyunca haftada 3 kez ESWT uygulamışlardır. Hastalarda ciltte fibrozisde (sertlik) anlamlı azalma, elastisitede artış ve daha düşük ağrı skorları bulmuşlardır. Bu etkinin oluşması ile ilgili olarak fibroblast aktivitesi modülasyonu, proinflamatuar sitokinlerin azaltılması ve doku perfüzyonunda artışı belirtmişlerdir.
Michelini ve ark, 15 tane lipödemli hastada haftada 2 kez, toplam 8 seans ESWT, mezoterapi ve kinesio bantları uygulamışlardır. Sonuç olarak ağrıda anlamlı derecede azalma, bacak çaplarında belirgin azalma ve yaşam kalitesi ölçeklerinde düzelme şeklinde sonuçlar bulmuşlardır. Ayrıca ultrasonografi incelemesinde elastogramda cilt altı yağ dokusunda elastisitede artış saptamışlardır.
Lipödem hastalarında seanslar halinde uygulanan şok dalga tedavisinde hastaya özel bir tedavi protokolü oluşturulması ideal yaklaşımdır. Şok dalga tedavisinin, manuel lenf drenajı ve pnömotik kompresyon cihazları ile kombine edilerek uygulanması tedavi etkinliğinin arttırılmasını sağlayabilir.
Sonuç olarak, lipödem hastalarında şok dalga tedavisi tek başına değil, doğru beslenme, düzenli egzersiz ve fizyoterapi uygulamalarıyla birlikte uygulanmalıdır. Bu tedavi birlikteliği hastalarda bacak ağrısı ve ödem yakınmalarını belirgin derecede azaltmaya, bacakların da incelmesine yardımcı olabilir.
Kaynaklar
Auersperg V, Trieb K. Extracorporeal chock wave therapy: an update. Efort Open Rev 2020;5:584-592.
Schleberger R, Senge T. Non-invasive treatment of long-bone pseudarthrosis by shock waves (ESWL). Arch Orthop Trauma Surg 1992;111:224-227.
Haake M, Buch M, Schoellner C ve ark. Extracorporeal shock wave therapy for plantar fasciitis: randomised controlled multicentre trial. BMJ 2003;327-75.
Yao H, Wang X, Liu H ve ark. Systematic review and meta-analysis of 16 randomized controlled trials of clinical outcomes of low-intensity extracorporeal shock wave therapy in treating erectil dysfunction. Am J Mens Health 2022;16:15579883221087532.
Siems W, Grune T, Voss P ve ark. Anti-fibrosclerotic effects of shock wave therapy in lipedema and cellulite. Biofactors 2005;24:275-82.
Bruna A, Cilluffo M. Shockwavetherapy in lipedema patients: a prospective study. Phlebology 2025;May 20:Online ahead of print.
Michelini S, Musa F, Vetrona M ve ark. Defocused and radial shock wave therapy, mesotherapy and kinesio taping effects in patients with lipedema: a pilot study. Lymphology 2023;56:13-26.
