Kendisinde lipödem olduğunu düşünen bir kadın doktora başvurduğunda fizik inceleme sırasında bazı tipik bulgulara rastlanır. Lipödem özellikle vücudun belden aşağı kısmında anormal yağ depolanmasına yol açtığı için bu durum belirgindir.
Vücut yapısı
Öncelikle her iki bacak arasında belirgin kalınlık farkı olup olmadığı ölçülür. Lipödem bacaklarda simetrik yağ depolanmasına yol açtığı için iki bacak arasında belirgin çap farkı olması beklenmez. Lipödemli kadınlarda vücudun belden yukarı kısmı nispeten normalken, belden aşağı kısmı yukarıya göre orantısız şekilde daha kalındır. Bel çevresi / kalça çevresi oranı 1’den küçüktür. Bunun yanında, lipödem tablosuna obezite eklenirse bu oran değişebilir. Lipödem üçüncü evresinden itibaren bacaklarda ciltte kıvrıntılar ve şekil bozuklukları görülür. Hasta ayakta omuz genişliğinde düz durduğunda uyluk orta hat birbirine değerek birleşmiş görülebilir. Her iki kalça yan taraflarda ve arkadan bakıldığında popo kıvrımı alt kısmında bir kuşak tarzında aşırı birikmiş yağ görülebilir.
Ödem
Lipödem evresine bağlı olarak bacaklarda parmakla bastırmakla minimal iz bırakacak şekilde ödem olabilir. Bunun yanında, lipödem erken evrelerde ve cilt altı fibrozis gelişmiş ilerlemiş evrelerde bu iz oluşmayabilir. El ve ayaklar ise yağ depolanmasından korunur. Bu yüzden lenfödemde ayağın üst kısmında (ayak sırtında) ödem görülürken lipödemde görülmez. Cilde dokunulduğunda soğuk hissedilebilir. Morarmaya yatkınlık olduğu için yer yer morarma alanları görülebilir.
Yağ dokusu
Lipödemde ikinci evreden itibaren cilt altı yağ dokusunda artışa bağlı olarak ciltte dalgalanma ve portakal kabuğu görüntüsü oluşur. Lipödemde görülen artmış yağ dokusu tipik olarak yumuşaktır ve hamurumsu bir hissiyat verir. Uzun süredir var olan ve ileri evrelerde ise doku daha sert olarak ele gelebilir. Lipödem tipine bağlı olarak hastalarda bacakların farklı bölümlerinde yağ depolanması görülür. Dokunmakla ele gelen irili ufaklı yağ bezeleri hissedilir. Ayak bileğinde, ayak sırtındaki normal dokudan diz altındaki yağlı dokuya geçişte keskin bir sınır oluşturacak şekilde, ayak bileğine bilezik geçirilmiş gibi bir görüntü (cuffing belirtisi) olabilir. Bacaklarda dokunmakla, parmakla bastırmakla ya da yağ dokusu iki parmak arasında tutulduğunda aşırı hassasiyet ve ağrı olabilir. Lipödem tip 4’de kollarda yağ birikmesi olduğu için özellikle dirsek ile omuz eklemi arasında aşırı yağlanma ve sarkma olabilir.
Eklemler
Eklemlerde aşırı esneklik (hipermobilite) olabilir. Bacaklarda aşırı birikmiş yağ kütlesinin de etkisiyle zamanla diz ve kalça eklemlerinde ortopedik sorunlar gelişebilir. Hastalarda içe basma, diz ekleminde sıvı kaybı ve artroz görülebilir.
Kaynaklar:
- Warren Peled A, Kappos EA. Int J Women’s Health 2016:8;389-395.
- Isabel Forner-Cordero et al. Int Angiol 2021;40:345-57.
- Herbst KL, Kahn LA, Iker E et al. Phlebology 2021;36:779-796.
